Jakiś czas temu przeszukując internetowe zasoby otwartych projektów laboratorium FamilyTreeDNA natknąłem się na próbkę osoby o nazwisku Wyrzykowski. Była to jedna z próbek w projekcie POLISH, prowadzonym przez Amerykanina polskiego pochodzenia – Larrego Maykę i przykuła moją uwagę, gdyż jest to nazwisko występujące zarówno na Mazowszu jak i Podlasiu.

Wynik genetyczny był co prawda dość oryginalny, bo wskazywał na „Celtycką” linię R1b-U152, ale jak najbardziej takie wyniki nie były jakąś egzotyką na ziemiach polskich. Skontaktowałem się przez admina z właścicielem próbki, który okazał się wnukiem emigranta do USA o tym nazwisku i zapytałem o genealogię. Niestety potomek Pana Wyrzykowskiego, miał typową świadomość genealogiczną przeciętnego Amerykanina, która urywała się wraz z zejściem przodka z trapu na Long Island. Poinformowałem go o osobach z tym nazwiskiem w Polsce i historii rodziny sięgającej pocz. XV w., kiedy to mamy pierwsze wzmianki o dziedzicach Wyrzyk pod Łomżą, wzbudzając niemałe zainteresowanie. Po rozpaleniu genealogicznej wyobraźni człowieka z wiedzą sięgającą dziadka, wepchniętego nagle w mroki średniowiecza, udało mi się namówić go na zakupienie dwóch najprostszych próbek Y-DNA (Y12) do celów porównawczych. Obiecałem pomóc w rekrutacji kandydatów i zdobyciu próbek w Polsce.

 

Do testów wybrałem oczywiście dwie różne i odległe rodziny 
1. Wyrzykowskich, wg danych źródłowych – herbu Lubicz z Wyrzyk w par. Puchały oraz
2. Wyrzykowskich opisywanych jako Ślepowronów z Wyrzyk, ale w podlaskiej Ziemi Mielnickiej.

Jak się okazało – posiadanie opłaconych pakietów DNA wcale nie jest gwarantem sukcesu, o czym przekonałem się odwiedzając kilka przypadkowych rodzin wybranych z książki telefonicznej. Nie zrażony wstępnym niepowodzeniem zapakowałem się z kopertami i herbarzem do auta i pojechałem … prosto do Wyrzyk pod Łomżę. Krążyłem od domu do domu, będąc pewien, że w Wyrzykach co drugi dom to pewnie Wyrzykowski. A tu jak na złość Konopkowie, Kozikowscy, Modzelewscy. Okazało się, że w całej wsi żyje JEDEN męski przedstawiciel tej rodziny, na szczęście okazał się światłym i zainteresowanym genealogią szlachciurą, a metoda genetyczna tym bardziej go zainteresowała!

Wyrzyki w parafii Kornica koło Łosic pełne były rozrodzonej szlachty – Wyrzykowskich herbu…. Ślepowron. Przynajmniej taki znak dla tej rodziny zapisał K.Niesiecki w swoim dziele. Żeby było bardziej zagmatwanie, Wyrzykowscy na Wołyniu mieli używać Leliwy (?), a Mazowieccy występują w źródłach sądowych jako Lubicze!

Jeśli heraldyka się nie myli to obie rodziny genetycznie powinny być rozłączne, a do tego liczyłem na to, że amerykański Wyrzykowski będzie wywodził się z któryś Wyrzyk…

Testy DNA okazały się jednoznaczne:
– Lubicz-Wyrzykowski miał identyczną Haplogrupę Y-DNA co nieznany krewniak zza oceanu. Dzięki zbieżności udało się rozszerzyć próbkę o nowe markery STR, a nawet zamówić zaawansowany i szczegółowy test BIG Y, tworząc wzornik dla przyszłych ewentualnych krewniaków (linia R1b-Y19723 o wspólnym przodku ok. XII-XIII w.).

– Ślepowron-Wyrzykowski okazał się wywodzić z linii R1a, najprawdopodobnie typowej słowiańskiej R1a-CTS11962

W ten sposób genetyka pomogła odszukać krewnych i miejsce pochodzenia sprzed migracji oraz udowodniła rozdzielność rodzin o tym samym nazwisku w dwóch sąsiednich województwach północno-wschodniej Polski.

3 thoughts on “Wyrzykowski z Wyrzyk

  1. Nie wiem czy to w czymś pomoże, ale w gminie Piątnica również są Wyrzyki. Przyjeżdżam obok codziennie do pracy.
    Pozdrawiam.Mariusz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *